Yazım Kuralları

Türkçe yazım kuralları ve sık yapılan yazım hataları; her kural TDK Yazım Kılavuzu’na dayanır.

• Büyük ünlü uyumu nedir?

  Büyük ünlü uyumu, Türkçe bir kelimede ilk hece kalın ünlülüyse sonrakilerin de kalın, inceyse ince ünlülü olmasıdır. Eklere etkisi, istisnalar ve örnekler.

• Küçük ünlü uyumu nedir?

  Küçük ünlü uyumunda düz ünlüden sonra düz, yuvarlak ünlüden sonra dar yuvarlak ya da geniş düz ünlü gelir. Kural, -yor gibi istisnalar ve örnekler.

• Ünsüz uyumu nedir?

  Ünsüz uyumu: sert ünsüzle (f, s, t, k, ç, ş, h, p) biten kelimeye gelen ek de sert ünsüzle başlar: kitapta, yaptı. Yumuşamayla farkı ve örnekler.

• Ek olan -de / -da nasıl yazılır?

  Ek olan -de / -da kelimeye bitişik yazılır, sert ünsüzden sonra -te / -ta olur; özel ad, sayı ve kısaltmalardan kesmeyle ayrılır. Bağlaç olanla farkı da burada.

• De / da ayrı mı yazılır?

  Bağlaç olan de / da her zaman ayrı yazılır; ek olan -de / -da ise kelimeye bitişik yazılır. İkisini ayırt etmenin pratik yolları ve sık yapılan hatalar.

• “Ki” ayrı mı yazılır, bitişik mi?

  Bağlaç olan ki her zaman ayrı yazılır; belki, çünkü, sanki gibi kalıplaşmış kelimelerde ve ek olan -ki’de (evdeki, yarınki) bitişik yazılır.

• Soru eki “mi” ayrı mı yazılır?

  Soru eki mı, mi, mu, mü her zaman ayrı yazılır; ardından gelen ekler soru ekine bitişir: Yarın geliyor musun? Noktalama, pratik yollar ve sık hatalar.

• “İle” nasıl yazılır?

  “İle” ayrı (kalem ile) ya da bitişik (kalemle) yazılabilir; ikisi de doğrudur. Bitişik yazımda i düşer, ek -la / -le olur, ünlüden sonra y girer: arabayla.

• Kesme işareti nerede kullanılır?

  Kesme işareti özel adlara, kısaltmalara ve sayılara gelen ekleri kelimeden ayırır: Ankara’ya, PTT’ye, 1923’te. Kesmesiz yazılan durumlar ve sık hatalar.

• Büyük harf nerelerde kullanılır?

  Büyük harf cümle ve dize başlarında, özel adlarda, belirli bir tarihi gösteren ay ve gün adlarında ve başlıklarda kullanılır. Kural, istisnalar ve sık hatalar.

• Kısaltmalar nasıl yazılır?

  Kurum ve ülke kısaltmaları büyük harfle, noktasız (MEB); ölçü birimleri uluslararası (km); ötekiler noktayla (Doç.) yazılır. Gelen ek okunuşa göre seçilir.

• Yabancı özel adlar nasıl yazılır?

  Latin alfabesini kullanan dillerden gelen özel adlar kendi dillerindeki gibi (Goethe), yerleşmiş Batı kökenli adlar Türkçedeki gibi (Londra) yazılır.

• Hangi birleşik kelimeler ayrı yazılır?

  Yardımcı fiille ses değişikliği olmadan kurulan fiiller (yardım etmek), anlamını koruyan tür adları (diş fırçası) ve renk adları ayrı yazılır.

• Herkes mi, herkez mi?

  Doğru yazım herkes’tir; “herkez” yanlıştır. Kelime s ile biter ve tek kelime olarak yazılır. “Herkes de” ile “herkeste” arasındaki fark da bu sayfada.

• Birçok nasıl yazılır?

  Birçok bitişik yazılır: birçok insan, birçok kez. Bu kelimeyi “bir çok” diye ayrı yazmak yanlıştır; birkaç, biraz ve birtakım da bitişik yazılır.

• Her şey nasıl yazılır?

  Her şey ayrı yazılır: her şey, her şeyi, her şeyden önce. “Herşey” yazımı yanlıştır. Buna karşılık herkes ve herhangi bitişik yazılır.

• Yalnız nasıl yazılır?

  Doğru yazım yalnız’dır; “yanlız” yanlıştır. Kelimede önce l, sonra n gelir: yal-nız. Yalnızlık ve yalnızca da aynı sırayla yazılır.

• Yanlış nasıl yazılır?

  Doğru yazım yanlış’tır; “yalnış” yanlıştır. Kelimede önce n, sonra l gelir: yan-lış. Yanlışlık ve yanlışlıkla da aynı sırayla yazılır.

• Hiçbir nasıl yazılır?

  Hiçbir bitişik yazılır: hiçbir şey, hiçbir zaman. Bu kelimeyi “hiç bir” diye ayrı yazmak yanlıştır; hiçbiri ve hiçbirimiz de bitişiktir.

• Noktalama işaretleri ve kullanım yerleri

  Noktalama işaretleri cümlenin yapısını, duraklamaları ve vurguyu gösterir. Nokta, virgül, noktalı virgül, iki nokta, üç nokta, soru ve ünlem işareti, çizgiler, tırnak, ayraç ve kesme işaretinin kullanım yerleri örneklerle.

• Hangi birleşik kelimeler bitişik yazılır?

  Birleşirken ses düşen ya da türeyen kelimeler (kaybetmek, affetmek), anlamı değişerek yeni bir şeyin adı olanlar (aslanağzı), kalıplaşmış birleşik kelimeler (gökdelen, birçok) ve birden çok kelimeden oluşan yer ve kişi adları bitişik yazılır.

• Yabancı kökenli kelimeler nasıl yazılır?

  Batı kökenli alıntılar, yan yana gelen ünsüzlerin arasına ünlü konmadan yazılır: kral, tren, elektrik, film. İçlerindeki g korunur (katalog); bazı terimler ve deyimler özgün biçimleriyle yazılır.

• Ek fiil nasıl yazılır?

  Ek fiil (idi, imiş, ise, iken) ayrı da bitişik de yazılabilir: hazır idi ya da hazırdı. Bitişik yazılınca baştaki i düşer, ünlüden sonra y gelir: hastaydı, evdeyken. Ek, ünlü uyumuna uyar.

• Kelimeler satır sonunda nasıl bölünür?

  Satıra sığmayan kelime hecelerinin arasından bölünür ve satır sonuna kısa çizgi konur: ki-tap, Türk-çe, kont-rol. Satır sonunda ya da başında tek harf bırakılmaz; kesmeli kelimede yalnızca kesme kullanılır.

• Noktalama ve diğer işaretlerin adları

  Yazım Kılavuzu’na göre işaretlerin Türkçe adları: nokta, virgül, noktalı virgül, kesme işareti, ayraç, eğik çizgi; matematik işaretleri; ₺, @, ©, ® gibi diğer işaretler. İngilizce adlarıyla birlikte.

• Sayılar nasıl yazılır?

  Birden çok kelimeli sayılar ayrı yazılır: dört yüz, on bir. Saat, para, ölçü ve istatistikte rakam kullanılır; binlikler noktayla, kesirler virgülle ayrılır: 7.500; 3,75. Sıra sayısı 3. ya da 3’üncü diye yazılır.

• Simgeler nasıl yazılır?

  Kimyasal element simgeleri uluslararası biçimleriyle yazılır: C, Fe, Na. Ekler simgeye değil, elementin adına getirilir: Fe’ye değil demire, Cu’dan değil bakırdan.

• Ünlü düşmesi nedir?

  Ünlü düşmesi, iki heceli bazı kelimelerin ünlüyle başlayan bir ek alınca ikinci hecesindeki dar ünlüyü yitirmesidir: ağız → ağzı, burun → burnu, şehir → şehri. Burada, orada gibi sözlerde ise ünlü düşmez.

• Ünsüz türemesi nedir?

  Ünsüz türemesi, aslında sonu ikiz ünsüzlü olan Arapça kökenli kelimelerin ünlüyle başlayan ek ya da etmek gibi yardımcı fiil alınca son ünsüzünün ikizleşmesidir: hak → hakkı, his → hissetmek.

• Ünsüzlerin nitelikleri

  Türkçede 21 ünsüz vardır; sert (ötümsüz) ve yumuşak (ötümlü) diye ikiye ayrılır. Çok heceli kelimelerin sonundaki p, ç, t, k ünlüyle başlayan ek alınca yumuşar: kitap → kitabı, ağaç → ağacı; istisnaları vardır.

• Ünlülerin nitelikleri

  Türkçede sekiz ünlü vardır: a, e, ı, i, o, ö, u, ü. Dilin durumuna göre kalın ya da ince, dudakların durumuna göre düz ya da yuvarlak, ağzın açıklığına göre geniş ya da dar diye ayrılır.

• Deyimler nasıl yazılır?

  Deyimler ayrı yazılır: göz atmak, kulak vermek, çam devirmek, devede kulak. Anlamı mecaz olsa da deyimin kelimeleri birleştirilmez; “gözatmak”, “kulakvermek” yanlıştır.

• Şapka (düzeltme işareti) nerede kullanılır?

  Düzeltme işareti (şapka) üç yerde kullanılır: yazılışı aynı kelimeleri ayırmak için (hala, hâlâ), bazı alıntılarda ince g, k, l’den sonra (kâğıt, dükkân, Lâle) ve nispet ekinde (askerî, resmî).

• Fiil çekimlerinde sık yapılan yazım hataları

  -a / -e, -acak / -ecek, -ayım / -eyim, -alım / -elim, -an / -en gibi eklerden önce gelen ünlü, konuşmada ı ya da i’ye dönse de a ya da e yazılır: başlayacağım, gelmeyen, geleyim.

• İkilemeler nasıl yazılır?

  İkilemeler ayrı yazılır: yavaş yavaş, yan yana, el ele, çoluk çocuk, kitap mitap. Yalnızca ikilemeden doğup bir şeyin adı olan birleşik kelimeler bitişiktir: dedikodu, kapkaç.

• Mastarlara gelen ekler nasıl yazılır?

  -ma / -me ile biten mastarlara -a / -e ya da -ı / -i eki geldiğinde araya y girer: okumaya, çalışmaya, görmeyi, sevmeye. Bu kurala göre “okumağa”, “görmeği” yazılmaz.

• Pekiştirmeli kelimeler nasıl yazılır?

  Sıfat ya da zarf olarak kullanılan pekiştirmeli kelimeler bitişik yazılır: masmavi, kapkara, apaçık, sapasağlam, güpegündüz. “Mas mavi”, “sapa sağlam” yanlıştır.

• Türk alfabesi ve harfler

  Türk alfabesinde 29 harf vardır; 8’i ünlü, 21’i ünsüzdür. Harflerin adları a, be, ce, çe… diye söylenir; q, w ve x Türk alfabesinde yoktur.

• Uzun ünlü nedir?

  Uzun ünlü, Arapça ve Farsçadan geçmiş bazı kelimelerde uzatılarak söylenen ünlüdür: adalet (ada:let), şair (şa:ir). Türkçe kökenli kelimelerde bugün uzun ünlü yoktur; uzunluk yazıda gösterilmez.

• Ünlü daralması nedir?

  Ünlü daralması, a ve e ile biten fiillerde bu ünlülerin ı, i, u, ü’ye dönmesidir. Şimdiki zamanda yazıya da geçer (başlıyor, diyor); öteki eklerde yazılmaz (başlayan, gelmeyecek).

• Zeytinyağı nasıl yazılır?

  Zeytinyağı bitişik yazılır; “zeytin yağı” yazımı yanlıştır. Güncel Türkçe Sözlük kelimeyi bitişik verir; badem yağı gibi öteki yağ adları ise ayrı yazılır.

• Kahverengi nasıl yazılır?

  Kahverengi bitişik yazılır; “kahve rengi” yazımı yanlıştır. Güncel Türkçe Sözlük kelimeyi bitişik verir. Tonu belirten sözler ise ayrı kalır: açık kahverengi, koyu kahverengi.

• Ortaokul nasıl yazılır?

  Ortaokul bitişik yazılır; “orta okul” yazımı yanlıştır. Başa gelen orta sözüyle kurulan kelimeler kural olarak ayrı yazılsa da Güncel Türkçe Sözlük ortaokul’u bitişik verir.

• Ayçiçeği nasıl yazılır?

  Ayçiçeği bitişik yazılır; “ay çiçeği” yazımı yanlıştır. Çiçek adlarıyla kurulan bitki adları kural olarak ayrı yazılsa da Güncel Türkçe Sözlük ayçiçeği’ni bitişik verir.

• Denizaltı nasıl yazılır?

  Gemi anlamındaki denizaltı bitişik yazılır; “deniz altı” yazımı bu anlamda yanlıştır. Güncel Türkçe Sözlük kelimeyi bitişik verir; somut bir yer anlatan alt ise ayrı kalır: su altı, yer altı.

• Masaüstü nasıl yazılır?

  Bilgisayarla ilgili anlamındaki masaüstü bitişik yazılır: masaüstü bilgisayar, bilgisayarın masaüstü. “Masa üstü bilgisayar” yanlıştır; somut olarak masanın üstü ise ayrı yazılır.

• Pek çok nasıl yazılır?

  Pek çok ayrı yazılır: pek çok insan, pek çok kez. “Pekçok” yazılmaz; bitişik yazılan birçok ile karıştırılmamalıdır.

• Hiç kimse nasıl yazılır?

  Hiç kimse ayrı yazılır: Hiç kimse gelmedi. “Hiçkimse” yazılmaz; hiç ile bitişik yazılanlar yalnızca hiçbir ve hiçbiri’dir.