Ayçiçeği nasıl yazılır?
Ayçiçeği bitişik yazılır: ayçiçeği, ayçiçeği çekirdeği. Bu bitki adını “ay çiçeği” diye ayrı yazmak yanlıştır.
Kural
- Ayçiçeği tek kelimedir. TDK’nin Güncel Türkçe Sözlük’ü kelimeyi bitişik bir madde başı olarak verir; ayrı yazılmış bir “ay çiçeği” maddesi yoktur. Örnek: Tarlada ayçiçekleri açmış. Bir avuç ayçiçeği çekirdeği aldı.
- Kalıba uymayan bir kelimedir. Çiçek sözüyle kurulan bitki adları kural olarak ayrı yazılır: ateş çiçeği, çuha çiçeği, kır çiçeği. Bitişik yazılanlar çiçek dışında bir anlam kazananlardır: suçiçeği bir hastalığın, narçiçeği bir rengin adıdır. Ayçiçeği ise bir bitkinin adı olduğu hâlde sözlükte bitişik yazılır. Yazım Kılavuzu da iki kelimesi anlamını koruduğu hâlde gelenekleşerek bitişik yazılan kelimeler bulunduğunu belirtir.
- Ek aldığında da bitişik kalır. Ünlüyle başlayan ekten önce k yumuşar: ayçiçeğini, ayçiçeğinin; çoğulda ayçiçekleri yazılır.
- Arkasından gelen kelime ayrı yazılır: ayçiçeği çekirdeği, ayçiçeği tarlası.
Pratik yollar
- İstisna olarak hatırlayın. Ayçiçeği, kalıba uymayıp sözlükte bitişik yazılan birkaç sık kelimeden biridir; zeytinyağı, kahverengi ve ortaokul de öyledir.
- Öteki çiçek adlarında kalıba dönün. Ateş çiçeği, kır çiçeği gibi adlarda iki kelime ayrı kalır.
- Kuşkuda sözlüğe bakın. Bir bitki adının nasıl yazıldığını en kesin biçimde TDK’nin Güncel Türkçe Sözlük’ü gösterir.
Sık yapılan hatalar
| Yanlış | Doğru |
|---|---|
| ay çiçeği | ayçiçeği |
| ay çiçekleri | ayçiçekleri |
| ay çiçeği çekirdeği | ayçiçeği çekirdeği |
| ayçiçeğiçekirdeği | ayçiçeği çekirdeği |
Daha fazla örnek
- Ayçiçekleri yüzlerini güneşe dönmüştü.
- Bu yıl ayçiçeği hasadı erken başladı.
- Ayçiçeğinin çekirdekleri olgunlaşmış.
Kaynak
TDK, Güncel Türkçe Sözlük, “ayçiçeği” maddesi (https://sozluk.gov.tr/kelime/ay%C3%A7i%C3%A7e%C4%9Fi). Kalıp için: TDK, Yazım Kılavuzu — “Ayrı Yazılan Birleşik Kelimeler” (https://tdk.gov.tr/icerik/yazim-kurallari/ayri-yazilan-birlesik-kelimeler/), “Bitişik Yazılan Birleşik Kelimeler” (https://tdk.gov.tr/icerik/yazim-kurallari/bitisik-yazilan-birlesik-kelimeler/).