Durum bildiren fiiller (stative verbs)
Durum bildiren fiiller (stative verbs), bir eylemi değil bir durumu anlatan fiillerdir: bilmek, sevmek, sahip olmak ya da bir şeymiş gibi görünmek gibi. Know, like, own, seem bu fiillerdendir. Oxford Advanced American Dictionary’nin tanımıyla bu fiiller “not usually used in the progressive tenses”, yani genellikle continuous (progressive) zamanlarda kullanılmaz: I know. (“I am knowing” değil). Eylem bildiren fiiller (eat, run, write) ise hem simple hem continuous yapıda kullanılır.
Başlıca gruplar
| Grup | Fiiller |
|---|---|
| Düşünce ve bilgi | know, understand, believe, suppose, think (“bence” anlamında), mean (“anlamına gelmek”) |
| Duygu ve istek | like, love, hate, prefer, want, admire, respect |
| Algı ve duyu | hear, see, smell, taste |
| Sahip olma ve aitlik | have (“sahip olmak” anlamında), own, belong |
| Görünüş ve nitelik | seem, appear, contain, consist |
Bu fiiller şu anı anlatırken de simple present ile kullanılır: I understand you. → “Seni anlıyorum.” / This box contains old photos. → “Bu kutuda eski fotoğraflar var.” Algı fiilleriyle şu an görülen ya da duyulan bir şey anlatılırken çoğunlukla can kullanılır: I can see the sea from here. → “Buradan denizi görebiliyorum.”
Hem durum hem eylem bildiren fiiller
Bazı fiiller bir anlamlarında durum, başka bir anlamlarında eylem bildirir. Durum anlamında simple, eylem anlamında simple ya da continuous yapıda kullanılırlar:
| Durum (simple) | Eylem (continuous da olabilir) |
|---|---|
| think (görüş): I think you’re right. → “Bence haklısın.” | think (düşünüp taşınmak): I’m thinking about changing jobs. → “İş değiştirmeyi düşünüyorum.” |
| have (sahip olmak): We have a big garden. → “Büyük bir bahçemiz var.” | have (yemek, yapmak): We’re having breakfast. → “Kahvaltı ediyoruz.” |
| see (anlamak): I see what you mean. → “Ne demek istediğini anlıyorum.” | see (buluşmak): I’m seeing the dentist on Monday. → “Pazartesi dişçiye gidiyorum.” |
| look (görünmek): You look tired. → “Yorgun görünüyorsun.” | look (bakmak): Why are you looking at me like that? → “Bana neden öyle bakıyorsun?” |
| be (kalıcı nitelik): He is very polite. → “Çok kibar biridir.” | be (geçici davranış): The kids are being very quiet today. → “Çocuklar bugün çok sessiz davranıyor.” |
| feel (dokununca öyle gelmek): This blanket feels soft. → “Bu battaniye yumuşacık.” | feel (kendini öyle hissetmek): I’m feeling much better today. → “Bugün kendimi çok daha iyi hissediyorum.” |
Continuous zamanlarda
- Bütün continuous zamanlarda aynı kural geçerlidir. Present perfect continuous yerine present perfect kullanılır: I’ve known Ece for ten years. → “Ece’yi on yıldır tanıyorum.” (“I’ve been knowing” değil). Ayrıntısı için Present perfect continuous tense nedir, nasıl kullanılır? sayfasına bakın.
- Kural genel bir eğilimdir. Çok gündelik konuşmada, kısa süreli bir durumu anlatırken bu fiillerin continuous biçimleri de duyulur (I’m loving this weather.); ama bu kullanım dil bilgisi kitaplarında genellikle yer almaz.
Türk okurun sık yaptığı hatalar
Türkçede bu fiiller şu anı anlatırken çoğunlukla şimdiki zamanla (-yor) söylenir: “Biliyorum, seni seviyorum, anlıyorum, istiyorum.” İngilizcede ise simple present kullanılır: I know, I love you, I understand, I want. Türkçe cümledeki “-yor”, İngilizcede continuous yapı kullanmak için yeterli değildir.
| Yanlış | Doğru |
|---|---|
| I am loving you. | I love you. |
| Are you understanding me? | Do you understand me? |
| She is wanting a new phone. | She wants a new phone. |
| This bag is belonging to Ali. | This bag belongs to Ali. |
| I am thinking that you are right. | I think that you are right. |
| We are having a car. | We have a car. |
| I am seeing a bird on the roof. | I can see a bird on the roof. |
| I have been knowing Ece for ten years. | I have known Ece for ten years. |
Kaynak
- Oxford Learner’s Dictionaries, Oxford Advanced American Dictionary — “stative” maddesi (https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/american_english/stative)
- Cambridge Dictionary, Grammar (İngiliz İngilizcesi) — “Verbs: types” (https://dictionary.cambridge.org/grammar/british-grammar/verbs-types)
- Cambridge Dictionary, Grammar (İngiliz İngilizcesi) — “Present simple or present continuous?” (https://dictionary.cambridge.org/grammar/british-grammar/present-simple-or-present-continuous)
- Cambridge Dictionary, Grammar (İngiliz İngilizcesi) — “Present: typical errors” (https://dictionary.cambridge.org/grammar/british-grammar/present-typical-errors)
- Cambridge Dictionary, Grammar (İngiliz İngilizcesi) — “Think” (https://dictionary.cambridge.org/grammar/british-grammar/think)
- Cambridge Dictionary, Grammar (İngiliz İngilizcesi) — “Have” (https://dictionary.cambridge.org/grammar/british-grammar/have)
- Cambridge Dictionary, Grammar (İngiliz İngilizcesi) — “See” (https://dictionary.cambridge.org/grammar/british-grammar/see)
- Oxford Learner’s Dictionaries, Grammar (İngiliz İngilizcesi) — “Present perfect simple and present perfect continuous” (https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/grammar/online-grammar/present-perfect-simple-and-present-perfect-continuous)
- Purdue OWL — “Active Verb Tenses” (https://owl.purdue.edu/owl/general_writing/grammar/verb_tenses/active_verb_tenses.html)
- Oxford Learner’s Dictionaries, Oxford Advanced American Dictionary — fiil maddelerindeki “not used in the progressive tenses” notları: know, understand, believe, love, hate, prefer, want, own, belong, seem, contain, hear, taste, smell, have, think, see, feel