Present perfect continuous tense nedir, nasıl kullanılır?
Present perfect continuous tense, geçmişte başlayıp hâlâ süren ya da az önce biten eylemleri, eylemin kendisine ve süresine odaklanarak anlatan zamandır: Defne has been learning Japanese for two years. Have been ya da has been ve fiilin -ing eki almış biçimiyle kurulur. Amerikan dil bilgisi kaynaklarında present perfect progressive adıyla da geçer. Türkçedeki en yakın karşılığı, çoğunlukla “-dır” ya da “-den beri” ile kullanılan şimdiki zamandır: “Defne iki yıldır Japonca öğreniyor.”
Ne zaman kullanılır?
- Geçmişte başlayıp hâlâ süren eylemler. Süre for ile, başlangıç noktası since ile verilir; ne kadar süredir diye sorarken How long kullanılır: Defne has been learning Japanese for two years. → “Defne iki yıldır Japonca öğreniyor.” / How long has it been snowing? → “Ne zamandır kar yağıyor?”
- Az önce biten, sonucu şimdi görülen eylemler. Bu kullanımda eylemin zamanı söylenmez: I’m out of breath because I’ve been running. → “Koşuyordum, o yüzden nefes nefeseyim.” / Your eyes are red. Have you been crying? → “Gözlerin kızarmış. Ağladın mı?”
- Geçmişte başlayıp şimdiye kadar tekrarlanan eylemler, kaç kez olduğu söylenmeden; lately, recently, all day gibi sözlerle sık kullanılır: I’ve been sleeping badly lately. → “Son zamanlarda kötü uyuyorum.”
Present perfect ile farkı
- Sonuç mu, eylemin kendisi mi? Present perfect eylemin sonucunu ya da kaç tane, kaç kez olduğunu; present perfect continuous eylemin kendisini ve ne kadar sürdüğünü öne çıkarır: I’ve painted two rooms. → “İki oda boyadım.” / I’ve been painting since this morning. → “Sabahtan beri boyayla uğraşıyorum.”
- Bitti mi, sürüyor mu? I’ve written the email. → “E-postayı yazdım.” (bitti) / I’ve been writing emails all morning. → “Sabahtan beri e-posta yazıyorum.” (sürüyor)
- Bazı fiillerde ikisi de olur. For ya da since ile, geçmişte başlayıp süren bir durum anlatılırken iki zaman çoğunlukla aynı anlamı verir: She has taught at this school since 2018. / She has been teaching at this school since 2018. → “2018’den beri bu okulda öğretmenlik yapıyor.”
- Bir anda olup biten eylemlerde (start, stop, finish) continuous yapı kullanılmaz: Has the meeting started? (“Has the meeting been starting” değil)
- Durum bildiren fiiller (be, have, know) bu yapıda genellikle kullanılmaz: I’ve known Ayşe for twenty years. → “Ayşe’yi yirmi yıldır tanıyorum.” Ayrıntısı için Durum bildiren fiiller (stative verbs) sayfasına bakın.
Nasıl kurulur?
I, you, we, they ile have been; he, she, it ile has been kullanılır; asıl fiil -ing eki alır. Olumsuz cümlede not bu yardımcı fiilden sonra gelir; soruda have ya da has öne geçer.
| Yapı | Örnek |
|---|---|
| Olumlu: özne + have / has + been + fiil-ing | I’ve been working. / She’s been working. |
| Olumsuz: özne + have not (haven’t) / has not (hasn’t) + been + fiil-ing | We haven’t been sleeping well. / He hasn’t been answering his phone. |
| Soru: Have / Has + özne + been + fiil-ing? | Has he been working late? |
| Kısa cevap | Yes, he has. / No, I haven’t. |
| Süre sorusu: How long + have / has + özne + been + fiil-ing? | How long have they been living here? |
Sık yapılan hatalar
| Yanlış | Doğru |
|---|---|
| I am waiting since nine o’clock. | I have been waiting since nine o’clock. |
| How long are you learning English? | How long have you been learning English? |
| She has been work all day. | She has been working all day. |
| I’ve been knowing my neighbor for six years. | I’ve known my neighbor for six years. |
| I’ve been reading four books this month. | I’ve read four books this month. |
| Has the movie been starting? | Has the movie started? |
Türkçedeki en yakın karşılığı
Bu zamanın Türkçedeki en yakın karşılığı, çoğunlukla “-dır” ya da “-den beri” ile kullanılan şimdiki zamandır (-yor): Defne has been learning Japanese for two years. → “Defne iki yıldır Japonca öğreniyor.” İki dilin ayrıldığı yerler:
- Türkçede şimdiki zaman, İngilizcede present perfect continuous kullanılır. Türkçe cümledeki “-yor” yüzünden “I am waiting since nine o’clock” ya da “How long are you learning English?” hataları sık görülür: “Dokuzdan beri bekliyorum.” → I have been waiting since nine o’clock.
- Az önce biten eylemlerde Türkçe çoğunlukla geçmiş zaman kullanır: “Ağladın mı?” → Have you been crying? / “Koşuyordum.” → I’ve been running.
Kaynak
- Purdue OWL — “Active Verb Tenses” (https://owl.purdue.edu/owl/general_writing/grammar/verb_tenses/active_verb_tenses.html)
- Oxford Learner’s Dictionaries, Grammar (İngiliz İngilizcesi) — “Present perfect continuous” (https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/grammar/online-grammar/present-perfect-continuous)
- Oxford Learner’s Dictionaries, Grammar (İngiliz İngilizcesi) — “Present perfect simple and present perfect continuous” (https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/grammar/online-grammar/present-perfect-simple-and-present-perfect-continuous)
- Cambridge Dictionary, Grammar (İngiliz İngilizcesi) — “Present perfect continuous (I have been working)” (https://dictionary.cambridge.org/grammar/british-grammar/present-perfect-continuous-i-have-been-working)
- Cambridge Dictionary, Grammar (İngiliz İngilizcesi) — “Present perfect simple or present perfect continuous?” (https://dictionary.cambridge.org/grammar/british-grammar/present-perfect-simple-or-present-perfect-continuous)
- Cambridge Dictionary, Grammar (İngiliz İngilizcesi) — “Present: typical errors” (https://dictionary.cambridge.org/grammar/british-grammar/present-typical-errors)
- Oxford Learner’s Dictionaries, Oxford Advanced American Dictionary — “progressive” (sıfat) maddesi (https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/american_english/progressive_1)
- Oxford Learner’s Dictionaries, Oxford Advanced American Dictionary — “stative” maddesi (https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/american_english/stative)