Passive voice (edilgen çatı) nedir, nasıl kurulur?

Son güncelleme: Tahmini okuma süresi: 6 dk.

Passive voice (edilgen çatı), eylemi yapanın değil, eylemden etkilenenin özne olduğu cümle yapısıdır: The bridge was built in 1990. → “Köprü 1990’da yapıldı.” Be fiilinin uygun zamanı ve asıl fiilin üçüncü biçimiyle (past participle) kurulur. Eylemi yapan söylenecekse by ile verilir: The novel was written by a young teacher. → “Roman genç bir öğretmen tarafından yazıldı.”

Ne zaman kullanılır?

  1. Eylemi yapan bilinmiyorsa ya da önemli değilse: My bike was stolen last night. → “Bisikletim dün gece çalındı.”
  2. Eylemden etkilenen şey öne çıkarılmak isteniyorsa: The museum was opened in 2005. → “Müze 2005’te açıldı.”
  3. Bilimsel ve teknik yazıda, süreç onu yapandan daha önemliyse: The samples were stored at room temperature. → “Örnekler oda sıcaklığında saklandı.”
  4. Mesafeli, kişisel olmayan bir anlatım için, özellikle believe, consider, say gibi fiillerle: The building is considered unsafe. → “Bina güvenli sayılmıyor.”

Purdue OWL, bilimsel olmayan yazıların çoğunda etken çatıyı (active voice) önerir: etken cümle daha açık ve daha kısadır, edilgen çatının sık kullanılması metni yavan ve sıkıcı kılar. Bilim yazısında ise edilgen çatı daha çok kabul görür.

Nasıl kurulur?

Zaman: yapıÖrnek
Simple present: am / is / are + fiilin üçüncü biçimiCoffee is grown in Brazil.
Present continuous: am / is / are being + üçüncü biçimThe road is being repaired.
Simple past: was / were + üçüncü biçimThe invitations were sent on Monday.
Past continuous: was / were being + üçüncü biçimThe house was being cleaned when we arrived.
Present perfect: have / has been + üçüncü biçimAll the tickets have been sold.
Past perfect: had been + üçüncü biçimThe meeting had been canceled.
Will: will be + üçüncü biçimThe results will be announced on Friday.
Modal: modal + be + üçüncü biçimThis form must be signed.
Modal + have: modal + have been + üçüncü biçimThe keys might have been taken by mistake.
  • Olumsuz ve soru be fiiliyle kurulur: The email wasn’t sent. / Was the email sent?
  • Edilgen cümle de etken cümleyle aynı zamanı taşır; zamanı be gösterir, asıl fiil hep üçüncü biçimdedir. Düzensiz fiillerin üçüncü biçimleri için İngilizce düzensiz fiiller sayfasına bakın.
  • Perfect continuous zamanların edilgen biçimi (has been being built) pek kullanılmaz; cümle başka türlü kurulur: They have been building the stadium for two years.

Etken cümleden edilgen cümleye

  • Etken cümlenin nesnesi, edilgen cümlenin öznesi olur: The city built a new library. → A new library was built (by the city).
  • Eylemi yapan çoğu zaman söylenmez; bilinmiyorsa, önemsizse ya da belliyse düşer. Önemliyse by ile eklenir. Bir araç anlatılıyorsa with kullanılır: The lock was opened with a knife.
  • İki nesneli fiillerde (give gibi) iki nesneden biri özne olabilir: Each student was given a laptop. / A laptop was given to each student.
  • Edatla kullanılan fiillerde edat yerinde kalır: This problem must be dealt with today.
  • Kişisel olmayan yapılar it ile de kurulur: It was decided to postpone the trip.

Edilgen kurulamayan fiiller

  • Nesne almayan fiiller (arrive, die gibi) edilgen olmaz: The train arrived late. (“was arrived” değil)
  • Durum bildiren bazı fiiller edilgen kullanılmaz: This shirt doesn’t fit me. (“I am not fitted by this shirt” değil). Bu fiiller için Durum bildiren fiiller (stative verbs) sayfasına bakın.
  • Be, become, seem gibi bağlayıcı fiiller edilgen olmaz.
  • Doğum be born ile, be fiilinin geçmiş biçimiyle anlatılır: I was born in Ankara. (“I am born” değil)

Get ile edilgen ve have something done

  • Get + üçüncü biçim özellikle gündelik konuşmada kullanılır ve çoğunlukla istenmeyen olayları anlatır: Our flight got canceled. / He got hired last month.
  • Have + nesne + üçüncü biçim, işi başkasına yaptırmayı anlatır: She had her phone repaired. → “Telefonunu tamir ettirdi.” Kişinin başına istemediği bir şey geldiğinde de kullanılır: She had her wallet stolen on the subway. → “Metroda cüzdanı çalındı.”

Sık yapılan hatalar

YanlışDoğru
The guests were arrived late.The guests arrived late.
I am born in 1995.I was born in 1995.
The letter was wrote by Ali.The letter was written by Ali.
The house is building now.The house is being built now.
English is speaking in many countries.English is spoken in many countries.
The report must sent today.The report must be sent today.
The accident was happened at night.The accident happened at night.

Türkçedeki en yakın karşılığı

Türkçedeki en yakın karşılığı edilgen çatıdır: fiile -ıl, -il, -ul, -ül ya da -ın, -in, -n eki gelir (“yapıldı, yazıldı, söylendi”). İki dilin ayrıldığı yerler:

  • Türkçede edilgenlik tek bir ekle gösterilir; İngilizcede be ve üçüncü biçim gerekir ve zamanı be taşır: “Yapılıyor.” → It is being done. / “Yapılmış.” → It has been done.
  • Türkçede nesne almayan fiillerden de edilgen kurulur (“Eve gidildi.”, “Burada oturulmaz.”); İngilizcede bu olmaz, cümle bir özneyle kurulur: We went home. / You can’t sit here.
  • “Doğdum” Türkçede etken bir fiildir; İngilizcede ise edilgen bir yapıyla söylenir: I was born in Izmir.
  • Türkçede eylemi yapan “tarafından” ile verilir ve bu kullanım çoğu zaman ağır durur; çeviride İngilizcedeki by her zaman “tarafından” diye aktarılmaz. Çoğu zaman cümle etken çatıya çevrilir: The decision was made by the board. → “Kararı yönetim kurulu verdi.”

Kaynak

İlgili

Kaynak: ingilizceceviri.com