İngilizce düzensiz fiiller
Düzensiz fiiller (irregular verbs), geçmiş biçimlerini düzenli fiiller gibi -ed ekiyle yapmayan fiillerdir: go – went – gone. İngilizce bir fiilin üç temel biçimi vardır: yalın biçim (go), geçmiş biçimi (past simple: went) ve üçüncü biçim (past participle: gone). Düzenli fiillerde geçmiş biçimi de üçüncü biçim de -ed ile yapılır (work – worked – worked); düzensiz fiillerin bu iki biçimi tek tek öğrenilir.
Geçmiş biçimi simple past cümlelerinde kullanılır: We went home. Üçüncü biçim ise perfect zamanlarda, have, had ya da will have ile kullanılır: We have gone (present perfect), We had gone (past perfect).
Bu listedeki fiiller nasıl seçildi?
Liste, Oxford’un ABD İngilizcesi için hazırladığı 3000 sözcüklük temel listede (The Oxford 3000, American English) en temel iki düzeyde (A1 ve A2) yer alan ve Purdue OWL’un ya da Cambridge Dictionary’nin düzensiz fiil tablosunda geçen 79 fiilden oluşur. Oxford, bu listedeki sözcükleri derlemlerde sık geçmelerine, farklı metin türlerinde yaygın olmalarına ve öğrenciler için önemlerine göre seçtiğini belirtir. Biçimler ABD İngilizcesine göredir; İngiliz İngilizcesinin ayrıldığı yerler aşağıda ayrıca belirtilmiştir.
Üç biçimi aynı olan fiiller
| Fiil | Past simple · past participle |
|---|---|
| cost | cost · cost |
| cut | cut · cut |
| hit | hit · hit |
| hurt | hurt · hurt |
| let | let · let |
| put | put · put |
| read | read · read |
| shut | shut · shut |
Read fiilinin üç biçimi aynı yazılır ama geçmiş biçimi ile üçüncü biçimi farklı okunur: yalın biçim /riːd/, öteki iki biçim /red/ diye okunur.
İki biçimi aynı olan fiiller
Geçmiş biçimi ile üçüncü biçimi aynı olanlar
| Fiil | Past simple · past participle |
|---|---|
| bring | brought · brought |
| build | built · built |
| buy | bought · bought |
| catch | caught · caught |
| deal | dealt · dealt |
| feed | fed · fed |
| feel | felt · felt |
| fight | fought · fought |
| find | found · found |
| have | had · had |
| hear | heard · heard |
| hold | held · held |
| keep | kept · kept |
| lead | led · led |
| leave | left · left |
| lend | lent · lent |
| lose | lost · lost |
| make | made · made |
| mean | meant · meant |
| meet | met · met |
| pay | paid · paid |
| say | said · said |
| sell | sold · sold |
| send | sent · sent |
| sit | sat · sat |
| sleep | slept · slept |
| spend | spent · spent |
| stand | stood · stood |
| teach | taught · taught |
| tell | told · told |
| think | thought · thought |
| understand | understood · understood |
| win | won · won |
Yalın biçimi ile üçüncü biçimi aynı olanlar
| Fiil | Past simple · past participle |
|---|---|
| become | became · become |
| come | came · come |
| run | ran · run |
Üç biçimi de farklı olan fiiller
| Fiil | Past simple · past participle |
|---|---|
| be | was / were · been |
| begin | began · begun |
| blow | blew · blown |
| break | broke · broken |
| choose | chose · chosen |
| do | did · done |
| draw | drew · drawn |
| drink | drank · drunk |
| drive | drove · driven |
| eat | ate · eaten |
| fall | fell · fallen |
| fly | flew · flown |
| forget | forgot · forgotten |
| get | got · gotten |
| give | gave · given |
| go | went · gone |
| grow | grew · grown |
| hide | hid · hidden |
| know | knew · known |
| lie | lay · lain |
| ride | rode · ridden |
| ring | rang · rung |
| rise | rose · risen |
| see | saw · seen |
| shake | shook · shaken |
| show | showed · shown |
| sing | sang · sung |
| speak | spoke · spoken |
| steal | stole · stolen |
| swim | swam · swum |
| take | took · taken |
| throw | threw · thrown |
| wake | woke · woken |
| wear | wore · worn |
| write | wrote · written |
Be fiilinin geçmiş biçimi özneye göre değişir: I, he, she, it ile was; you, we, they ile were. Tablodaki lie “uzanmak, yatmak” anlamındaki fiildir; “yalan söylemek” anlamındaki lie düzenlidir: lied · lied. Lain çok resmî bir biçimdir ve az kullanılır.
ABD ve İngiliz İngilizcesi arasındaki farklar
- Get: ABD İngilizcesinde got · gotten, İngiliz İngilizcesinde got · got: Prices have gotten higher. (ABD) / Prices have got higher. (İng.)
- Burn, dream, lean, learn, smell, spell, spill: ABD İngilizcesi bu fiillerde -ed biçimini tercih eder (learned, dreamed, burned); yani ABD İngilizcesinde bu fiiller çoğunlukla düzenli fiiller gibi -ed alır. İngiliz İngilizcesinde -ed de -t de kullanılır: learned ya da learnt, dreamed ya da dreamt.
- Fit: ABD İngilizcesinde geçmiş biçimi çoğunlukla fit, İngiliz İngilizcesinde genellikle fitted: The dress fit her last year. (ABD) / The dress fitted her last year. (İng.)
- Wake: Bir ABD kaynağı olan Purdue OWL, woke · woken yanında waked biçimini de verir.
Sık yapılan hatalar
| Yanlış | Doğru |
|---|---|
| We buyed new shoes. | We bought new shoes. |
| I have went home. | I have gone home. |
| She has wrote a letter. | She has written a letter. |
| He has broke his arm. | He has broken his arm. |
| The phone has rang twice. | The phone has rung twice. |
| We have drank all the milk. | We have drunk all the milk. |
| I lied on the sofa all afternoon. (“uzandım” anlamında) | I lay on the sofa all afternoon. |
| She layed the baby in the crib. | She laid the baby in the crib. |
Sondan bir önceki satırdaki lay, “uzanmak” anlamındaki lie fiilinin geçmiş biçimidir. Son satırdaki lay ise “bir şeyi yatırmak, koymak” anlamında ayrı bir fiildir ve nesne alır; biçimleri laid · laid olarak yazılır (“layed” değil).
Kaynak
- Purdue OWL — “Irregular Verbs: Overview and List” (https://owl.purdue.edu/owl/general_writing/grammar/irregular_verbs/index.html)
- Cambridge Dictionary, Grammar (İngiliz İngilizcesi) — “Table of irregular verbs” (https://dictionary.cambridge.org/grammar/british-grammar/table-of-irregular-verbs)
- Cambridge Dictionary, Grammar (İngiliz İngilizcesi) — “British and American English” (https://dictionary.cambridge.org/grammar/british-grammar/british-and-american-english)
- Cambridge Dictionary, Grammar (İngiliz İngilizcesi) — “Lay or lie?” (https://dictionary.cambridge.org/grammar/british-grammar/lay-or-lie)
- Oxford Learner’s Dictionaries — “The Oxford 3000 by CEFR level (American English)” (https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/external/pdf/wordlists/oxford-3000-5000/American_Oxford_3000_by_CEFR_level.pdf)
- Oxford Learner’s Dictionaries — “The Oxford 3000” (listenin nasıl hazırlandığı) (https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/about/oxford3000)
- Oxford Learner’s Dictionaries, Oxford Advanced American Dictionary — “gotten” maddesi (https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/american_english/gotten)
- Oxford Learner’s Dictionaries, Oxford Advanced American Dictionary — Purdue OWL listesinde olmayan fiillerin maddeleri: cost, draw, hit, lend, mean, put, ring, rise, show, shut