Soru eki “mi” ayrı mı yazılır?
Evet: soru eki mı, mi, mu, mü kendinden önceki kelimeden her zaman ayrı yazılır. Arkasından gelen ekler ise soru ekine bitişir: Yarın geliyor musun?
Kural
- Soru eki ayrı yazılır. Adı “ek” olsa da yazımda gelenek olarak ayrı yazılır; cümlenin sonunda da ortasında da durum değişmez: Kapıyı kilitledin mi? Bu çanta senin mi? Yarın mı gidiyorsun? Bu sabah sen mi aradın?
- Ünlü uyumlarına uyar. Hangi biçimin geleceğini kendinden önceki kelimenin son ünlüsü belirler:
- son ünlü a ya da ı ise mı: Hazır mı? Kapalı mı?
- son ünlü e ya da i ise mi: Yeni mi? Temiz mi?
- son ünlü o ya da u ise mu: Doğru mu? Uzun mu?
- son ünlü ö ya da ü ise mü: Göl mü? Büyük mü?
- Soru ekinin arkasından gelen ekler ona bitişik yazılır. Kişi ekleri ve ek fiil soru ekiyle birlikte tek parça olur: Yorgun musun? Hazır mıyız? Öğrenci misiniz? Biliyor muydun? Gelecek miymiş?
- Soru dışındaki görevlerinde de ayrı yazılır. Pekiştirme için iki kelime arasında: Soğuk mu soğuk bir gündü. “-ınca / -ince” anlamında: Kar yağdı mı yollar kapanır.
- Birleşik fiillerde soru eki, fiilin iki parçası arasında da yer alabilir: Yarışmadan vaz mı geçtiniz? Ona yardım mı edeceksin?
Soru eki ve noktalama
- “-ınca / -ince” anlamındaki soru ekinden sonra virgül konmaz: Bu çocuk bir güldü mü herkes güler.
- Soru ekini alan bölüm cümlenin asıl sorusu değilse, yani yalnızca “ne zaman, hangi durumda” sorusuna cevap veriyorsa, cümle soru işaretiyle bitmez: Kar yağdı mı yollar kapanır.
- Art arda sıralanan soru cümlelerinde soru işareti yalnızca sonda kullanılır: Çay mı içersin, kahve mi?
- Kelimeleri büyük harfle başlayan eser adlarında soru eki küçük kalır: Yaz Biter mi? Adın tamamı büyük harfle yazılıyorsa soru eki de büyük yazılır.
Bitişik mi, ayrı mı? Pratik yollar
Aşağıdakiler TDK kuralı değildir; akılda tutmayı kolaylaştıran pratik yollardır.
- Soru ekini ayrı bir kelime gibi düşünün. Önündeki kelimeden ayrı durur; arkasından gelen ekleri ise kendisi alır: geliyor + musun → Geliyor musun? (“Geliyormusun?” ya da “Geliyor mu sun?” değil).
- Son ünlüyü bulun. Soru ekinin ünlüsü, önceki kelimenin son ünlüsüne göre seçilir: kalın düz (a, ı) → mı, ince düz (e, i) → mi, kalın yuvarlak (o, u) → mu, ince yuvarlak (ö, ü) → mü.
- “-mış” ile karıştırmayın. Gelmiş bir fiil çekimidir ve bitişiktir; soru eki ondan sonra ayrı gelir: Gelmiş mi?
Sık yapılan hatalar
| Yanlış | Doğru |
|---|---|
| Geliyormusun? | Geliyor musun? |
| Biliyor mu sun? | Biliyor musun? |
| Hazırmıyız? | Hazır mıyız? |
| Doğrumu? | Doğru mu? |
| Büyük mu? | Büyük mü? |
| Yeni mı? | Yeni mi? |
| Gelecekmiydi? | Gelecek miydi? |
| Soğukmu soğuk | Soğuk mu soğuk |
| Vazmı geçtiniz? | Vaz mı geçtiniz? |
| Kar yağdı mı, yollar kapanır. | Kar yağdı mı yollar kapanır. |
| Kar yağdı mı yollar kapanır? | Kar yağdı mı yollar kapanır. |
İngilizcede
İngilizcede soru eki yoktur; bu yüzden “ayrı mı, bitişik mi” sorunu da yoktur. Soru cümlesi başka yollarla kurulur:
- Yardımcı fiil öne alınır: Hazır mısın? → Are you ready? / Gelecek misin? → Will you come? / Çay sever misin? → Do you like tea? Do ve does ile nasıl soru kurulduğu Simple present tense sayfasında anlatılıyor.
- Türkçede soru eki sorulan kelimenin hemen ardından gelir; İngilizce bunu vurguyla ya da cümle yapısıyla verir: Bu sabah sen mi aradın? → Was it you who called this morning? / Did you call this morning? (vurgu you üzerinde).
- “… mı, … mı?” seçme soruları or ile kurulur: Çay mı içersin, kahve mi? → Would you like tea or coffee?
- “Değil mi?” diye onay isteyen sorular çoğunlukla kısa bir ek soruyla (tag question) karşılanır: You’re tired, aren’t you? You like tea, don’t you?
- Soru dışındaki kullanımlar başka yapılarla verilir: Soğuk mu soğuk bir gündü. → It was a really cold day. / Kar yağdı mı yollar kapanır. → Whenever it snows, the roads close.
Ayrıntısı için İngilizcede soru cümlesi nasıl kurulur? sayfasına bakın.
Ayrıntısı için Question tags (ek sorular) nasıl kurulur? sayfasına bakın.
Kaynak
TDK, Yazım Kılavuzu — “Soru Eki mı, mi, mu, mü’nün Yazılışı” (https://tdk.gov.tr/icerik/yazim-kurallari/soru-eki-mi-mi-mu-munun-yazilisi/). Noktalama için: “Noktalama İşaretleri (Açıklamalar)” (https://tdk.gov.tr/icerik/yazim-kurallari/noktalama-isaretleri-aciklamalar/); eser adları için: “Büyük Harflerin Kullanıldığı Yerler” (https://tdk.gov.tr/icerik/yazim-kurallari/buyuk-harflerin-kullanildigi-yerler/).