Simgeler nasıl yazılır?
Kimyasal elementlerin simgeleri uluslararası biçimleriyle yazılır: H (hidrojen), O (oksijen), Na (sodyum), Cu (bakır). Bir simgeye ek getirilmez; ek gerekiyorsa elementin adı yazılır: “Cu’dan” değil bakırdan, “Fe’ye” değil demire.
Kural
- Element simgeleri uluslararası biçimleriyle kullanılır. Türkçede de simge, elementin Türkçe adından değil uluslararası biçimden gelir: Fe (demir), Cu (bakır), Ag (gümüş), Au (altın), Pb (kurşun), N (azot).
- Ekler simgelere değil, elementlerin adlarına getirilir: Bu tencere bakırdan yapılmış. (“Cu’dan” değil) Su, hidrojen ile oksijenden oluşur. (“H ile O’dan” değil)
Simge ile kısaltma farkı
Ölçü birimlerinin uluslararası kısaltmaları (km, kg, ml) simgelerden farklı davranır: bunlara ek getirilebilir ve ek kesme işaretiyle ayrılır: 5 km’den, 2 kg’lık. Element simgelerinde ise ek yerine elementin adı kullanılır. Ölçü birimlerinin yazılışı Kısaltmalar nasıl yazılır? sayfasında; yüzde, derece, para birimi gibi işaretlerin adları Noktalama ve diğer işaretlerin adları sayfasında.
Ek gerekince: pratik yollar
Aşağıdakiler TDK kuralı değildir; kuralı uygulamayı kolaylaştıran pratik yollardır.
- Simgeyi sesli okuyun. Fe’yi “demir” diye okuyorsanız yazarken de ek alacak biçim demir olmalıdır: demirin, demire.
- Simgeyi eksiz bir yere taşıyın. Simgeyi kullanmak gerekiyorsa cümleyi ek gerektirmeyecek biçimde kurun: Demir (Fe) oranı yüksek.
Sık yapılan hatalar
| Yanlış | Doğru |
|---|---|
| Fe’ye | demire |
| Au’nun | altının |
| Cu’dan | bakırdan |
| Na’yı | sodyumu |
| CA | Ca |
| fe | Fe |
İngilizcede
Element simgeleri İngilizcede de aynıdır; ama elementlerin adları dilden dile değişir. Çeviride simge değil, ad çevrilir:
| Simge | Türkçe — İngilizce |
|---|---|
| N | azot — nitrogen |
| Na | sodyum — sodium |
| K | potasyum — potassium |
| Fe | demir — iron |
| Cu | bakır — copper |
| Pb | kurşun — lead |
İngilizcede simge bir isim gibi cümlede kullanılabilir (the Fe content); Türkçede ise ek gerektiğinde elementin adı yazılır: demir içeriği.
Kaynak
TDK, Yazım Kılavuzu — “Simgeler” (https://tdk.gov.tr/icerik/yazim-kurallari/simgeler/). Ölçü birimleri için: “Kısaltmalar” (https://tdk.gov.tr/icerik/yazim-kurallari/kisaltmalar/), “Kesme İşareti” (https://tdk.gov.tr/icerik/yazim-kurallari/kesme-isareti/).