Zeytinyağı nasıl yazılır?
Zeytinyağı bitişik yazılır: zeytinyağı, zeytinyağlı. Bu kelimeyi “zeytin yağı” diye ayrı yazmak yanlıştır.
Kural
- Zeytinyağı tek kelimedir. TDK’nin Güncel Türkçe Sözlük’ü kelimeyi bitişik bir madde başı olarak verir; ayrı yazılmış bir “zeytin yağı” maddesi yoktur. Örnek: Salataya biraz zeytinyağı ekleyin. Bu yemek zeytinyağıyla pişirildi.
- Kalıba uymayan bir kelimedir. Yiyecek ve içecek adlarıyla kurulan birleşik kelimeler kural olarak ayrı yazılır: badem yağı, kuyruk yağı, elma suyu, kaşar peyniri. Zeytinyağı bu kalıba uymaz, sözlükte bitişik yazılır. Yazım Kılavuzu da iki kelimesi anlamını koruduğu hâlde gelenekleşerek bitişik yazılan kelimeler bulunduğunu belirtir.
- Ek aldığında da bitişik kalır: zeytinyağını, zeytinyağında, zeytinyağıyla, zeytinyağları; zeytinyağlı yemekler.
- Öteki yağ adları kalıba uyar. Bitişik yazılan zeytinyağı’dır; badem yağı, kuyruk yağı gibi yağ adları ayrı yazılır.
Pratik yollar
- İstisna olarak hatırlayın. Zeytinyağı, kalıba uymayıp sözlükte bitişik yazılan birkaç sık kelimeden biridir; kahverengi, ortaokul ve ayçiçeği de öyledir.
- Öteki yağlarda kalıba dönün. Zeytinyağı dışındaki yağ adlarında iki kelime ayrı kalır: badem yağı.
- Kuşkuda sözlüğe bakın. Bir birleşik kelimenin nasıl yazıldığını en kesin biçimde TDK’nin Güncel Türkçe Sözlük’ü gösterir.
Sık yapılan hatalar
| Yanlış | Doğru |
|---|---|
| zeytin yağı | zeytinyağı |
| zeytin yağlı | zeytinyağlı |
| zeytin yağında | zeytinyağında |
| bir kaşık zeytinyağ | bir kaşık zeytinyağı |
İngilizcede
İngilizcede olive oil iki ayrı kelimeyle yazılır; Türkçede ise kelime bitişiktir. Çeviride İngilizcedeki boşluk Türkçeye taşınmaz: olive oil → zeytinyağı (“zeytin yağı” değil), olive oil soap → zeytinyağlı sabun.
Kaynak
TDK, Güncel Türkçe Sözlük, “zeytinyağı” maddesi (https://sozluk.gov.tr/kelime/zeytinya%C4%9F%C4%B1). Kalıp için: TDK, Yazım Kılavuzu — “Ayrı Yazılan Birleşik Kelimeler” (https://tdk.gov.tr/icerik/yazim-kurallari/ayri-yazilan-birlesik-kelimeler/), “Bitişik Yazılan Birleşik Kelimeler” (https://tdk.gov.tr/icerik/yazim-kurallari/bitisik-yazilan-birlesik-kelimeler/).