Herkes mi, herkez mi?
Doğru yazım herkes’tir; “herkez” yanlıştır. Kelime s ile biter ve bitişik, tek kelime olarak yazılır.
Kural
- Kelime “herkes” biçiminde, s ile yazılır. Konuşurken kimi zaman “herkez” gibi söylense de yazıda herkes olarak kalır: Herkes toplantıya zamanında geldi.
- Tek kelimedir; “her kes” diye ayrı yazılmaz. Kelime Farsçadaki her + kes birleşiminden gelir ve Türkçede tek kelime olarak yazılır: Bu kuralı herkes bilmeli.
- Ek aldığında da s korunur. Ünlüyle başlayan ekler eklendiğinde de s değişmez: herkesi, herkese, herkesin.
- Ekleri sert ünsüzle gelir. Kelime sert bir ünsüzle (s) bittiği için bulunma ve ayrılma ekleri -te ve -ten olur: Bu kitap herkeste var. Herkesten önce o geldi.
- Kesme işareti almaz. “Herkes” bir özel ad değildir; ekler doğrudan bitişik yazılır: herkese (“herkes’e” değil).
“Herkes de” mi, “herkeste” mi?
İkisi de doğrudur, ama anlamları farklıdır:
- herkes de (ayrı): bağlaç olan de, “dahi, bile” anlamı katar: Herkes de aynı şeyi söyledi.
- herkeste (bitişik): ek olan -te, “kimde?” sorusunun cevabıdır: Bu kitap herkeste var.
Bağlaç olan de, kelime sert ünsüzle bitse bile te olmaz; bu yüzden “herkes te” yazımı her durumda yanlıştır.
Sık yapılan hatalar
| Yanlış | Doğru |
|---|---|
| herkez | herkes |
| her kes | herkes |
| herkezin | herkesin |
| herkeze | herkese |
| herkes’e | herkese |
| herkesde | herkeste |
| herkesden | herkesten |
| Herkes te geldi. | Herkes de geldi. |
İngilizcede
“Herkes” İngilizcede everyone ya da everybody ile karşılanır. İkisi aynı anlamdadır.
- Fiil tekil çekimlenir: Herkes burada. → Everyone is here.
- Everyone’a gönderme yapan zamir olarak günümüz İngilizcesinde çoğunlukla they / their kullanılır: Herkesin kendi fikri var. → Everyone has their own opinion.
- Olumsuz cümlede dikkat: Herkes gelmedi. → Not everyone came. (Bir kısmı geldi.) Hiç kimse gelmediyse: Kimse gelmedi. → No one came.
- Every one (iki kelime) ise “her biri” demektir: Every one of the answers was correct. → Cevapların her biri doğruydu.
Ayrıntısı için Belirsiz zamirler (indefinite pronouns): everyone, someone, nobody sayfasına bakın.
Kaynak
TDK, Güncel Türkçe Sözlük — “herkes” maddesi (https://sozluk.gov.tr/kelime/herkes). Ekler için: TDK, Yazım Kılavuzu — “Ünsüz Uyumu” (https://tdk.gov.tr/icerik/yazim-kurallari/unsuz-uyumu/), “Bağlaç Olan da, de’nin Yazılışı” (https://tdk.gov.tr/icerik/yazim-kurallari/baglac-olan-da-denin-yazilisi/), “Kesme İşareti” (https://tdk.gov.tr/icerik/yazim-kurallari/kesme-isareti/).