İngilizcede sıfatların sırası (order of adjectives)
İngilizcede bir ismin önüne birden çok sıfat geldiğinde sıfatlar genellikle belli bir sırayla dizilir. Görüş ya da tutum bildiren sıfat (beautiful, nice, strange) önce, daha nesnel bilgi veren sıfatlar (old, red, Turkish, wooden) sonra gelir: a beautiful old Turkish carpet → “güzel eski bir Türk halısı”. “an old beautiful carpet” denmez.
Sıra
Sıfatlardan hiçbiri ayrıca vurgulanmak istenmiyorsa en olağan sıra şudur:
| Sıra | Örnek sıfatlar |
|---|---|
| 1. Görüş | lovely, beautiful, strange, nice |
| 2. Boyut | big, small, tall, long |
| 3. Fiziksel nitelik | thin, rough, soft |
| 4. Biçim | round, square, narrow |
| 5. Yaş | young, old |
| 6. Renk | blue, red, black |
| 7. Köken | Turkish, Japanese, American |
| 8. Malzeme | metal, plastic, cotton |
| 9. Tür | U-shaped, four-sided, general-purpose |
| 10. Amaç | cooking, cleaning (ismin hemen önünde) |
- a big round table → “büyük yuvarlak bir masa” (boyut + biçim)
- a small black leather bag → “küçük siyah deri bir çanta” (boyut + renk + malzeme)
- an old red pickup truck → “eski kırmızı bir kamyonet” (yaş + renk)
- a nice Italian cooking pot → “güzel bir İtalyan tenceresi” (görüş + köken + amaç)
Cambridge Dictionary, bu türlerin hepsini birden taşıyan bir isim öbeğinin çok seyrek olduğunu belirtir; gündelik dilde ismin önüne çoğunlukla iki ya da üç sıfat gelir.
Sayılar ve isim önündeki öbür sözler
- Sayılar ve first, last, next sıfatlardan önce gelir: first / next + sayı + sıfat + isim. the first two sunny days / the last three empty seats
- Bir ismin önünde başka bir isim (ismi niteleyen isim) varsa sıfat ondan önce gelir: a new kitchen table (“a kitchen new table” değil)
- Sıfat genellikle ismin önüne gelir: a yellow car (“a car yellow” değil). Be, seem, look, feel, taste gibi fiillerden sonra ise yüklem olarak kullanılır: The soup tastes salty.
- a- ile başlayan bazı sıfatlar (asleep, awake, alive, aboard) ismin önünde kullanılmaz, yalnızca fiilden sonra gelir: The baby is asleep. (“an asleep baby” değil)
Virgül ve and
- Eşit ağırlıktaki sıfatlar virgülle ayrılır: Purdue OWL, sırası değiştirilebilen ve aralarına and konabilen sıfatların virgülle ayrılmasını, böyle olmayanların virgülsüz yazılmasını ister: a long, boring meeting / a small black leather bag. Son sıfatla isim arasına hiçbir zaman virgül konmaz.
- Fiilden sonra birden çok sıfat geliyorsa son iki sıfat genellikle and ile bağlanır: The hotel was clean, quiet and cheap.
- İsmin önünde and daha seyrektir; aynı türden iki sıfatla ya da sıfatlar aynı şeyin farklı parçalarını anlatıyorsa kullanılır: a black and white photo.
Sık yapılan hatalar
| Yanlış | Doğru |
|---|---|
| a wooden big table | a big wooden table |
| a Turkish beautiful carpet | a beautiful Turkish carpet |
| a red old car | an old red car |
| a leather black jacket | a black leather jacket |
| a kitchen new table | a new kitchen table |
| an asleep baby | The baby is asleep. / a sleeping baby |
| a small, black, leather bag | a small black leather bag |
Türkçedeki en yakın karşılığı
Türkçede de sıfatlar ismin önüne gelir: “büyük ev” → a big house. Çeviride dikkat edilecek noktalar:
- Türkçede “bir” çoğunlukla sıfattan sonra, ismin hemen önüne gelir: “güzel bir ev”. İngilizcede a / an bütün sıfatlardan öncedir: a beautiful house.
- Türkçeden çevirirken sıfatların Türkçedeki sırası değil, İngilizcedeki olağan sıra izlenir: “eski güzel bir halı” → a beautiful old carpet.
Kaynak
- Cambridge Dictionary, Grammar (İngiliz İngilizcesi) — “Adjectives: order” (https://dictionary.cambridge.org/grammar/british-grammar/adjectives-order)
- Cambridge Dictionary, Grammar (İngiliz İngilizcesi) — “Adjective phrases: position” (https://dictionary.cambridge.org/grammar/british-grammar/adjective-phrases-position)
- Purdue OWL — “Adjectives and Adverbs” (https://owl.purdue.edu/owl/general_writing/grammar/adjective_or_adverb/index.html)
- Purdue OWL — “Extended Rules for Using Commas” (https://owl.purdue.edu/owl/general_writing/punctuation/commas/extended_rules_for_commas.html)