Sayılabilen ve sayılamayan isimler: many, much, a lot of
İngilizcede isimler sayılabilen (countable) ve sayılamayan (uncountable, noncount) olarak ikiye ayrılır. Sayılabilen isimler tek tek sayılabilen şeyleri anlatır; tekil ve çoğul olur, a / an ve sayı alır: a book, three books. Sayılamayan isimler bir bütün ya da kütle olarak düşünülen şeyleri anlatır; çoğul olmaz, a / an ve sayı almaz: water, information, advice. Bu ayrım, many / much ve few / little gibi miktar sözlerinin seçimini de belirler.
Sayılamayan isimler
Sık kullanılan sayılamayan isimler şu gruplarda toplanır:
| Grup | Örnekler |
|---|---|
| Fikirler ve soyut kavramlar | advice, information, knowledge, news, progress, luck, fun, help, work |
| Maddeler ve yiyecekler | water, milk, oil, rice, bread, meat, coffee, gold |
| Hava olayları | weather, rain, snow, thunder |
| Eşya ve topluluk adları | furniture, equipment, luggage, baggage, clothing, jewelry, mail |
| Diğer sık kullanılanlar | homework, money, research, traffic, travel, permission |
- Fiil tekil olur: The news is good. / This information is correct. News sonundaki -s harfine rağmen tekil fiil alır.
- A / an ve sayı almaz: We need new furniture. (“a new furniture” ya da “furnitures” değil)
- Tek bir parça ya da ölçü anlatmak için bir ölçü sözü kullanılır: a piece of advice, a piece of furniture, a bit of news, a bottle of water, a loaf of bread, a cup of coffee.
- Bir ismin sayılabilen mi sayılamayan mı olduğu, iyi bir öğrenci sözlüğünde belirtilir; Oxford Advanced American Dictionary bunu maddelerde [countable] ve [uncountable] diye gösterir.
İki türde de kullanılan isimler
Bazı isimler bir anlamında sayılamayan, başka bir anlamında sayılabilendir. Sayılamayan kullanım genel ve soyut, sayılabilen kullanım somut ve belirli bir anlam taşır:
| Sayılamayan (genel) | Sayılabilen (belirli) |
|---|---|
| The printer is out of paper. → “Yazıcıda kâğıt kalmadı.” | Did you sign the papers? → “Belgeleri imzaladın mı?” |
| I don’t have time today. → “Bugün vaktim yok.” | We had a great time in Kaş. → “Kaş’ta çok güzel vakit geçirdik.” |
| The window is made of glass. → “Pencere camdan yapılmış.” | Can I have a glass of water? → “Bir bardak su alabilir miyim?” |
| Life is short. → “Hayat kısa.” | The firefighters saved many lives. → “İtfaiyeciler birçok hayat kurtardı.” |
Yiyecek ve içecek adları “bir fincan, bir ölçü” ya da “bir çeşit” anlamında sayılabilen olarak da kullanılır: Two coffees, please. → “İki kahve lütfen.”
Many, much, a lot of
| Sayılabilen isimlerle | Sayılamayan isimlerle |
|---|---|
| many: many books | much: much time |
| a lot of / lots of: a lot of friends | a lot of / lots of: a lot of money |
| How many …? How many languages do you speak? | How much …? How much water do you drink? |
| a few (birkaç): a few questions | a little (biraz): a little sugar |
| few (pek az): few people | little (pek az): little help |
| fewer: fewer cars | less: less traffic |
| some / any / no / enough / plenty of: some eggs | some / any / no / enough / plenty of: some milk |
- Many ve much en çok soru ve olumsuz cümlede kullanılır: We don’t have much time. / Are there many hotels near the beach?
- Gündelik olumlu cümlede a lot of ya da lots of tercih edilir: She drinks a lot of tea. (“She drinks much tea” denmez.) Olumlu cümlede much ve many ancak resmî bir üslupta görülür. Lots of, a lot of sözünden daha da gündeliktir.
- The, my, this, them gibi bir sözden önce of gerekir: many of my friends, much of the day. İsim doğrudan geliyorsa of kullanılmaz: many friends (“many of friends” değil).
- İsim belliyse düşürülebilir: “How many people came?” “A lot.” Ama a lot of isimsiz kullanılmaz (“Quite a lot of.” değil).
- Too much / too many “gereğinden fazla” demektir: too much sugar, too many cars. Olumlu cümlede vurgu için very değil so kullanılır: You have so much patience! (“very much patience” değil).
Sık yapılan hatalar
| Yanlış | Doğru |
|---|---|
| Can you give me an information? | Can you give me some information? |
| She gave me some good advices. | She gave me some good advice. |
| We have many homeworks today. | We have a lot of homework today. |
| The news are very good. | The news is very good. |
| We don’t have many bread left. | We don’t have much bread left. |
| We didn’t buy many of souvenirs. | We didn’t buy many souvenirs. |
| We bought two new furnitures. | We bought two new pieces of furniture. |
Türkçedeki en yakın karşılığı
Türkçede, a / an ve miktar sözlerinin seçimini belirleyen, İngilizcedekine benzer bir sayılabilen / sayılamayan ayrımı yoktur. Türk okur için sorun çıkaran noktalar:
- Türkçede çoğul olan birçok isim İngilizcede sayılamayandır: “bilgiler” → information, “tavsiyeler” → advice, “haberler” → the news, “eşyalar, mobilyalar” → furniture, “ödevler” → homework. Örnek: “Bize yararlı bilgiler verdi.” → She gave us some useful information.
- Türkçede sayıdan sonra isim tekil kalır, İngilizcede çoğul olur: “üç kitap” → three books. Many sözünden sonra da isim çoğuldur: “birçok öğrenci” → many students.
- “Çok” tek bir sözdür, İngilizcede ismin türüne göre değişir: “çok arkadaş” → many friends / a lot of friends; “çok para” → much money / a lot of money. Aynı şekilde “az” → few / little, “biraz” → a little / some, “birkaç” → a few.
Birçok, birkaç ve biraz sözlerinin İngilizce karşılıkları için Birçok nasıl yazılır? sayfasının “İngilizcede” bölümüne bakın.
Kaynak
- Purdue OWL — “Count and Noncount Nouns: Basic Rules” (https://owl.purdue.edu/owl/general_writing/grammar/count_and_noncount_nouns/index.html)
- Purdue OWL — “Count and Noncount Nouns (with Plurals, Articles, and Quantity Words)” (https://owl.purdue.edu/owl/general_writing/grammar/count_and_noncount_nouns/plurals_articles_and_quantity_words.html)
- Purdue OWL — “Count and Noncount Nouns (with Articles and Adjectives)” (https://owl.purdue.edu/owl/general_writing/grammar/count_and_noncount_nouns/count_noncount_nouns_with_articles_adjectives.html)
- Purdue OWL — “Making Subjects and Verbs Agree” (https://owl.purdue.edu/owl/general_writing/grammar/subject_verb_agreement.html)
- Cambridge Dictionary, Grammar (İngiliz İngilizcesi) — “Nouns: countable and uncountable” (https://dictionary.cambridge.org/grammar/british-grammar/nouns-countable-and-uncountable)
- Cambridge Dictionary, Grammar (İngiliz İngilizcesi) — “Much, many, a lot of, lots of: quantifiers” (https://dictionary.cambridge.org/grammar/british-grammar/much-many-a-lot-of-lots-of-quantifiers)
- Oxford Learner’s Dictionaries, Grammar (İngiliz İngilizcesi) — “Quantifiers: much/many/a lot of” (https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/grammar/online-grammar/quantifiers-much-many-a-lot-of)
- Oxford Learner’s Dictionaries, Oxford Advanced American Dictionary — “countable” ve “uncountable” maddeleri (countable, uncountable)