Masaüstü nasıl yazılır?
Bilgisayarla ilgili anlamında masaüstü bitişik yazılır: masaüstü bilgisayar, bilgisayarın masaüstü. Bu anlamda “masa üstü” diye ayrı yazmak yanlıştır.
Kural
- Masaüstü tek kelimedir. TDK’nin Güncel Türkçe Sözlük’ü kelimeyi bitişik bir madde başı olarak verir. Örnek: Masaüstü bilgisayarımı yeniledim. Dosyayı masaüstüne kaydettim.
- Somut bir yer anlatan üst ayrı yazılır. Üst sözü somut bir yeri gösteriyorsa birleşik kelime ayrı yazılır; Yazım Kılavuzu’nun örneği tepe üstü’dür (en yüksek nokta).
- Somut bir yer anlatmayan üst bitişik yazılır. Üst artık bir yeri göstermiyorsa kelime bitişik yazılır: akşamüstü, olağanüstü, ayaküstü. Bilgisayar dilindeki masaüstü de bir masanın üst yüzeyini değil, bir bilgisayar türünü ya da ekrandaki çalışma alanını anlatır; sözlükte bitişik yazılır.
- Masanın üstünden söz ederken birleşik kelime kurulmaz. Bu durumda kelimeler ayrı kalır: Anahtarlar masa üstünde duruyor. Kitabı masanın üstüne bıraktım.
Pratik yollar
Aşağıdakiler TDK kuralı değildir; kuralı uygulamayı kolaylaştıran pratik yollardır.
- Bilgisayar mı, masa mı? Bilgisayardan ya da ekrandan söz ediyorsanız masaüstü bitişik yazılır. Gerçek bir masanın üstünden söz ediyorsanız kelimeler ayrıdır.
- “Masanın üstü” diyebiliyor musunuz? Cümle masanın üstünde biçimiyle de anlamını koruyorsa bir yer anlatılıyordur; ayrı yazın.
- Kuşkuda sözlüğe bakın. Bir birleşik kelimenin nasıl yazıldığını en kesin biçimde TDK’nin Güncel Türkçe Sözlük’ü gösterir.
Sık yapılan hatalar
| Yanlış | Doğru |
|---|---|
| masa üstü bilgisayar | masaüstü bilgisayar |
| Dosyayı masa üstüne kaydettim. | Dosyayı masaüstüne kaydettim. |
| masa üstü simgeleri | masaüstü simgeleri |
| masa-üstü | masaüstü |
İngilizcede
Bilgisayar dilindeki masaüstü’nün İngilizce karşılığı desktop’tır; gerçek bir masanın üstü ise başka sözlerle anlatılır:
- masaüstü bilgisayar → desktop computer
- Dosyayı masaüstüne kaydettim. → I saved the file to the desktop.
- Anahtarlar masa üstünde. → The keys are on the desk.
Kaynak
TDK, Güncel Türkçe Sözlük, “masaüstü” maddesi (https://sozluk.gov.tr/kelime/masa%C3%BCst%C3%BC). Kalıp için: TDK, Yazım Kılavuzu — “Ayrı Yazılan Birleşik Kelimeler” (https://tdk.gov.tr/icerik/yazim-kurallari/ayri-yazilan-birlesik-kelimeler/), “Bitişik Yazılan Birleşik Kelimeler” (https://tdk.gov.tr/icerik/yazim-kurallari/bitisik-yazilan-birlesik-kelimeler/).