Wrong, false ve incorrect farkı nedir?
Üçü de Türkçede “yanlış” diye karşılanabilir, ama kullanımları farklıdır. Wrong en genel karşılıktır: doğru olmayan bir cevap, yanılan bir kişi, uygun olmayan bir seçim ya da ahlaken yanlış bir davranış için kullanılır: I took the wrong bus. False doğru olmayan, gerçeğe aykırı bir bilgi ya da ifade için kullanılır: True or false? Incorrect biraz daha resmîdir ve gerçeklere göre yanlış olanı anlatır: incorrect spelling. “Hata” anlamında isim ise mistake ya da error olur.
Wrong, false, incorrect
| Kelime | Kullanım ve örnek |
|---|---|
| wrong | Doğru olmayan: That’s the wrong answer.; yanılan kişi: You’re wrong about him.; uygun olmayan: the wrong time to ask; ahlaken yanlış: It’s wrong to lie.; bir sorun olduğunu söylerken: What’s wrong? |
| false | Doğru olmayan, gerçeğe dayanmayan: The rumor turned out to be false.; doğru / yanlış soruları: true or false; sahte: a false name, a false passport; doğal olmayan: false teeth |
| incorrect | Biraz resmî; gerçeklere göre yanlış, hatalı: incorrect information, an incorrect address |
- Kişiler için wrong ya da mistaken kullanılır: I think you’re wrong. / You’re mistaken. → “Bence yanılıyorsun.” (“You are false” bu anlamda kullanılmaz.)
- Bir sorunun cevabı için Oxford Advanced American Dictionary a wrong answer ve an incorrect answer kalıplarını verir; false ise bir ifadenin doğruluğu sorgulanırken kullanılır: This statement is false.
- Bir şeyde sorun varsa wrong with kullanılır: There’s something wrong with my laptop. → “Bilgisayarımda bir sorun var.”
- Zarf olarak: gündelik dilde fiilden sonra wrong kullanılabilir: They spelled my name wrong. Fiilin üçüncü biçiminden (past participle) önce ise wrongly gelir: He was wrongly accused.
Mistake, error, fault
- Mistake doğru olmayan bir eylem, düşünce ya da yanlış yazılmış, yanlış söylenmiş bir sözdür: I made a mistake in the first line. Fiili make olur: make a mistake (“do a mistake” değil).
- Error aynı anlamın biraz daha resmî karşılığıdır; özellikle sorun çıkaran ya da sonucu etkileyen hatalarda kullanılır: a computer error, human error.
- Fault kötü bir şeyden kimin sorumlu olduğunu söylerken kullanılır: It’s my fault we’re late; I forgot the tickets. → “Geç kalmamız benim suçum; biletleri unuttum.”
- By mistake “yanlışlıkla” demektir: I sent the email to my boss by mistake. → “E-postayı yanlışlıkla patronuma gönderdim.”
Right ve correct
Bu kelimelerin karşıtları right ve correct sözleridir. Correct “doğru, hatasız” demektir. Right da “doğru” anlamına gelir, ama ayrıca “uygun” ve “ahlaken doğru” anlamlarını taşır: Is it right to keep a secret from a friend? Correct “iyi” anlamına gelmez: The service was slow, but the food was good. (“the food was correct” değil).
Sık yapılan hatalar
| Yanlış | Doğru |
|---|---|
| I did a mistake. | I made a mistake. |
| You are false about this. | You are wrong about this. |
| There is something false with the engine. | There is something wrong with the engine. |
| I deleted the photo with mistake. | I deleted the photo by mistake. |
| I always make faults in my homework. | I always make mistakes in my homework. |
| It’s my mistake that we missed the bus; I was late. | It’s my fault that we missed the bus; I was late. |
Türkçedeki en yakın karşılığı
Türkçedeki “yanlış” hem sıfat hem isim olarak kullanılır; İngilizcede ise sıfat için wrong / false / incorrect, isim için mistake / error seçilir:
- Sıfat: “yanlış cevap” → wrong answer; “yanlış bilgi” → wrong information, incorrect information ya da false information (Oxford Advanced American Dictionary üçünü de bu kalıpta verir; gerçeğe dayanmayan bir bilgi için false uygundur).
- İsim: “Bir yanlış yaptım.” → I made a mistake. Türkçedeki “yanlış yapmak” kalıbı İngilizceye do ile değil make ile geçer.
- “Yanılmak”: “Yanılıyorsun.” → You’re wrong. ya da You’re mistaken.
- “Benim hatam” ile “benim suçum”: sorumluluk söz konusuysa It’s my fault., yapılan yanlış bir şeyse It was my mistake.
- False “sahte” anlamına da gelir: a false name “sahte isim” demektir. Bir adın yanlış yazıldığını ya da başka birinin adı olduğunu söylerken “yanlış isim” için the wrong name kullanılır: You wrote the wrong name on the form. → “Forma yanlış ismi yazmışsın.”
“Yanlış” sözünün yazımı ve öteki İngilizce karşılıkları için Yanlış nasıl yazılır? sayfasının “İngilizcede” bölümüne bakın.
Kaynak
- Oxford Learner’s Dictionaries, Oxford Advanced American Dictionary — “wrong” (sıfat ve zarf) maddeleri ve eş anlamlılar notu (sıfat, zarf)
- Oxford Learner’s Dictionaries, Oxford Advanced American Dictionary — “false” ve “incorrect” maddeleri (false, incorrect)
- Oxford Learner’s Dictionaries, Oxford Advanced American Dictionary — “mistake” ve “error” maddeleri (mistake, error)
- Cambridge Dictionary, Grammar (İngiliz İngilizcesi) — “Word choice: correct or right?” (https://dictionary.cambridge.org/grammar/british-grammar/word-choice-correct-or-right)
- Cambridge Dictionary, Grammar (İngiliz İngilizcesi) — “Word choice: fault or mistake?” (https://dictionary.cambridge.org/grammar/british-grammar/word-choice-fault-or-mistake)
- Cambridge Dictionary, Grammar (İngiliz İngilizcesi) — “Collocation: mistake” (https://dictionary.cambridge.org/grammar/british-grammar/collocation-mistake)